ĐẶNG LÊ NGUYÊN VŨ - CAFE TRUNG NGUYÊN

 

Giấc mơ từ làng quê nghèo
Hồi ức về những ngày tháng khởi nghiệp đầy lận đận và gian khó của ông Đặng Lê Nguyên Vũ Giám đốc Công ty Cà phê Trung Nguyên. "Tôi có thể nói không sợ quá lời rằng sự xuất hiện của Trung Nguyên đã mang lại một không khí thưởng thức cà phê mới tại Việt Nam và ở nhiều nơi trên thế giới giờ đây nói đến cà phê Việt Nam là người ta đều biết tới thương hiệu Trung Nguyên.

alt

Tuổi thơ thời đi học của tôi là cảnh lội bộ trên con đường đất đỏ dài 15km trong suốt chín năm ngày nắng cũng như mưa. Niềm vui trên con đường dài đến trường và về nhà là khi đi ngang qua trạm thuế vụ thỉnh thoảng có được quả chuối chín hoặc vài củ khoai lang ăn sống của những người buôn bán tốt bụng cho.

Vui nhất là khi có thể quá giang phía sau chiếc xe chở gạch về nhà khi đôi chân đã muốn quị vì lội bộ. Năm tôi vào lớp 10 gia đình mua cho chiếc xe đạp cũ để lên Buôn Ma Thuột đi học.

Năm 1990 tôi thi đậu Đại học Y khoa Tây nguyên; từ xã Madrăk hẻo lánh mẹ tôi phải bán đi nhiều tạ lúa và nhiều thứ khác trong nhà để tôi lên Buôn Ma Thuột nhập học. Những ngày học ở trường y lúc nào tôi cũng trăn trở về công việc và cuộc sống của người thầy thuốc. Càng học lên điều đó càng bứt rứt trong lòng tôi. Muốn có cuộc sống khấm khá hơn phần nhiều những người học y chúng tôi đã quên lời thề Hippocrate. Xót xa quá! Và với tôi cách tốt nhất không vi phạm lời thề là... bỏ nó luôn làm việc khác. Nhưng làm gì đây?

Làm gì ở tuổi 22 tôi chưa biết được. Nhưng luôn thiêu đốt tôi là phải làm được điều gì đó để đổi đời không thể nghèo mãi được. Mẹ tôi lam lũ quanh năm đầu tắt mặt tối suốt ngày mặt người lẫn trong ruộng rau lang chiếc nón cũ hiếm khi rời khỏi đầu. Tôi luôn hình dung lại được cảnh mẹ tôi nặng nhọc bưng từng chồng gạch hay tất tả chạy ra ruộng rau lang hái đọt non đem bán kiếm miếng ăn cho cả nhà.

Mẹ tôi nghĩ cuộc sống nghèo khổ của gia đình chúng tôi là số mệnh ở trời. Mỗi lần tôi về thăm nhà thì mẹ tôi vừa vui vừa lo. Vui vì có con trai về thăm nhà và lo vì khi tôi rời nhà bà cụ phải chạy vạy một hai trăm ngàn cho tôi làm lộ phí đến trường. Tôi không bao giờ quên được cái ngày tăm tối đó khi bố tôi đổ bệnh nặng mà chạy vạy khắp trong dòng tộc không làm sao kiếm đủ 2 triệu đồng cho ông chữa bệnh!

Tôi ở trọ tại Buôn Ma Thuột và làm công luôn cho nhà trọ này: làm cỏ hái cà phê đem cơm nước cho nhân công ở rẫy... Ngày còn bé ở làng tôi đã thạo hết những việc này.

“Đạp tung giường chiếu hẹp”

alt

Tôi luôn nghĩ về những người trồng cà phê làm vườn lam lũ như bố mẹ tôi. Tôi biết cà phê rất có giá nhưng không biết vì sao người trồng cà phê lại rất nghèo. Nhưng người trồng cà phê vẫn nhẫn nại mỗi ngày cháy da trên nương rẫy như mẹ tôi không lời thở than. Tôi không chịu được vậy. Nghĩ tới sự cam chịu là huyết quản tôi sôi sùng sục. Miếng ăn lúc đó đối với tôi không quan trọng bằng suy nghĩ phải sống như thế nào.

Mẹ tôi đã khóc gần như hết nước mắt khi tôi quyết định dứt áo ra đi. Nhiều bạn trong lớp bảo tôi... không bình thường chỉ có ba người bạn có thể hiểu và chia sẻ được những điều tôi nghĩ – đó là không chấp nhận “ngủ trong giường chiếu hẹp mơ những giấc mơ con”. Đám bạn vét hết tiền trong túi nhét cho tôi được gần 100.000 đồng.

Tôi ra bến xe đi vào Sài Gòn với một mảnh giấy nhỏ ba tôi ghi tên người chú và địa chỉ nhà ở khu vực Tạ Thu Thâu. 6 giờ sáng đến bến xe miền Đông trong túi tôi còn đúng 20.000 đồng. Gọi một ly cà phê vỉa hè 2.000 đồng tôi ngồi nhâm nhi và mở to mắt nhìn Sài Gòn cho biết. Thành phố to quá ngoài sự tưởng tượng của tôi. Tôi có cảm giác mình đã bước sang một thế giới hoàn toàn khác...

Quay lại giảng đường Đại học!

Chú tôi người Đà Nẵng vào sống ở Sài Gòn đã lâu. Tôi chưa từng gặp mặt ông và dĩ nhiên ông cũng không thể biết có một đứa cháu là tôi. Mãi đến trưa chú tôi vẫn chưa về. Mệt đói và buồn ngủ khủng khiếp. Tôi chỉ còn hơn 10.000 đồng không thể phung phí được. Sau này thỉnh thoảng tôi vẫn tìm lại cái góc nhà nơi mình đã ngồi lần đầu tiên khi đặt chân đến Sài Gòn.

May sao quá trưa thì có người bà con từ Đà Nẵng vào. Thím tôi báo vụ việc với người bà con và tôi được gọi vào nhà. Việc đầu tiên là đánh một giấc tới xế chiều. Mở mắt ra đã thấy chú tôi đợi sẵn. Hai chú cháu hàn huyên tâm sự. Tôi bày tỏ nỗi lòng của mình: một quyết đi không trở lại; hai việc gì cũng làm; ba phải đổi đời. Tôi kể với chú những điều tôi nung nấu. Về chuyện nghèo là nhục. Về chuyện ba tôi bệnh mà cả dòng tộc không thể đào đâu ra đủ 2 triệu đồng…

Chú tôi nghe tất cả nhưng rồi “gút”: “Tất cả những điều cháu nung nấu đều đúng nhưng không phải lúc này. Việc lúc này là học cho xong cái đã”. Cuối cùng ông hứa: học cho xong đi rồi xuống Sài Gòn ông giúp cho làm ăn. Còn trước mắt cứ ở chơi chừng nào chán thì về. Tôi ở đúng 10 ngày thì đầu óc dịu lại nghĩ đến việc phải về tiếp tục học.

Hôm về chú mua cho vé máy bay. Lần đầu tiên bay lên bầu trời tôi đã sớm có mơ ước được bay đi khắp thế giới. Từ trên cao nhìn xuống mới thấy chuyện trần gian khổ nhọc sao mà nhỏ bé tôi thấy bình tâm hơn trước dù những khao khát vẫn đang sùng sục trong huyết quản. Tôi trở lại giảng đường đại học để bắt đầu con đường riêng.

Lận đận trong khởi nghiệp

Tôi có ba đứa bạn rất thân cùng phòng trọ. Có lẽ là đứa nghèo nhất trong đám nên tôi cũng là người sùng sục trước nhất về chuyện phải làm ra tiền phải làm giàu. Tôi nghĩ: Tại sao nông dân trồng cà phê vẫn nghèo trong khi trên thế giới có quốc gia không trồng được cây cà phê nào vẫn giàu vì cà phê? Tại sao cà phê mình chỉ để xuất hạt thô mà không chế biến để xuất khẩu? Bốn thằng chúng tôi cùng chia sẻ suy nghĩ này và hùn tiền lại mua một lò rang cà phê.

Thuận lợi của chúng tôi lúc đó là trong trường có đông sinh viên tứ xứ nên qua họ chúng tôi biết được nơi nào có cà phê ngon. Ở Tuy Hòa có một quán cà phê rất ngon nên ngày nghỉ chúng tôi đi xe đến để hỏi dò bí quyết nơi bà chủ quán. Khi chúng tôi trình bày lý do và nguyện vọng của mình bà chủ quán thật sự cảm thông với mấy thằng sinh viên khố rách áo ôm. Đêm đến trở về Buôn Ma Thuột trong chuyến xe khuya chúng tôi có trong tay bí quyết rang xay cà phê ngon của bà chủ quán tốt bụng.

Ngày khai trương lò rang cà phê chúng tôi cũng tổ chức cúng để lấy hên nhưng khi vừa cúng xong thì người bà con của ông chủ nhà về đã hất đổ mọi thứ cắt bỏ hết dây điện. Chúng tôi đành phải chuyển lò rang đi nơi khác. Lò quay bằng tay đốt bằng củi hôm nào rang cà phê bên dưới là mấy thằng ngồi học bài trên cái gác gỗ như bị nướng trong lò bát quái. Có vài vị hàng xóm sợ có ngày chúng tôi sẽ thiêu rụi nhà họ nên đi báo công an. Thế là một lần nữa lò rang của chúng tôi đành phải dẹp.

Nhưng cũng có người giang tay với chúng tôi. Chúng tôi nhận về mỗi lần vài ba ký rang xay đóng gói và chia nhau đi bỏ mối ở các quán. Sau đó thu tiền lại trả và mượn tiếp vài ký khác. Logo của những bịch cà phê Trung Nguyên lúc đó là một mũi tên chĩa thẳng lên trời. Hình ảnh đơn giản ấy đã chứa trong đó biết bao khát vọng của tôi.

alt

Thế rồi thương hiệu cà phê Trung Nguyên của nhóm “mấy thằng sinh viên khùng khùng” chúng tôi bắt đầu được chú ý và đã có khách uống cà phê ưa chuộng. Chúng tôi biết tuyển những hạt ngon để làm ra những phin cà phê đậm đà thơm lừng. Năm 1996 chúng tôi quyết định “bung ra”. Khi “hãng” cà phê Trung Nguyên khai trương bảng hiệu ở cây số 3 (thành phố Buôn Ma Thuột) thì dân cư ở đây ai cũng phì cười trước cái “tổng hành dinh” ọp ẹp phát khiếp ấy! Toàn bộ bảng hiệu của “hãng” đều do chúng tôi bò ra tự vẽ tự sơn phết cả đêm để kịp sáng mai khai trương. Mà khách hàng ngày khai trương không ai khác chính là những người bạn sinh viên học cùng trường cùng lớp đến uống chung vui với chúng tôi.

Đó là một sự kiện trọng đại trong đời tôi và lịch sử phát triển của thương hiệu cà phê Trung Nguyên. Ngồi trong cái hãng nhỏ bé đáng tự hào của mình ở phố núi tôi căng mắt nhìn về hướng Sài Gòn.

Trận đầu trong chuyến “viễn chinh” của chúng tôi đến Tp.HCM thảm bại hoàn toàn. Ngồi trên đống đổ nát mà mình dày công gầy dựng và qua đêm ở công viên với những người bạn tôi cố gắng để không bị sụp đổ lòng tin và vẫn mãnh liệt nghĩ về ngày mai.

Chúng tôi biết Sài Gòn là mảnh đất đầy tiềm năng để kinh doanh cà phê nhưng hiểu rằng mình chưa đủ sức. Kế hoạch mới của chúng tôi là sẽ mở các điểm kinh doanh ở miền Tây lấy vùng nông thôn rộng lớn này làm hậu thuẫn cho việc kinh doanh của mình để từ đó làm “bàn đạp bao vây” tiến về Sài Gòn.

Chúng tôi tìm được một đối tác ở Long Xuyên để mở lò rang xay chế biến phân phối cà phê tại miền Tây. Nhưng chỉ sau một vài tháng cuộc “hôn phối” vụng về này thất bại hoàn toàn. Tôi còn nhớ rất rõ cảm giác thất trận ê chề khi lục tục cuốn gói với lỉnh kỉnh những lò cà phê quay tay cũ kỹ ly tách phin muỗng... Sự thất bại này giúp tôi rút ra được một bài học: hợp tác làm ăn phải đồng thuận về tư tưởng về phương thức kinh doanh và quan trọng nhất là phải chọn đúng đối tác.

Tôi còn nhớ sau khi dọn hết đồ đạc ở Long Xuyên về Sài Gòn một người bạn chạy chiếc Honda Dame già cỗi đến đón tôi. Chạy đến công viên Bách Tùng Diệp (ngã ba Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Lý Tự Trọng Q.1) thì chiếc xe già gãy làm đôi! Tôi không bao giờ quên hình ảnh chúng tôi qua đêm ở công viên. Mỗi lần đi ngang nơi này tôi vẫn nhớ như in những cảm xúc của sự thất bại ở Long Xuyên và tình bạn ấm áp dưới gốc đa của buổi tối ngày nào.

Thất bại ở Long Xuyên làm chúng tôi cạn kiệt hoàn toàn về vốn liếng công việc kinh doanh cà phê ở Buôn Ma Thuột cũng gặp nhiều bế tắc chỉ cầm cự từng ngày. Vốn liếng đâu để tiếp tục duy trì công việc kinh doanh? Lúc đó chúng tôi có một người bạn thân đã đi làm và dành dụm mua được một chiếc xe Dream. Thời điểm đó chiếc xe là cả một tài sản lớn của anh. Vậy mà chúng tôi dám ngỏ ý mượn xe đem bán làm vốn kinh doanh. Chúng tôi đặt vấn đề: cho mượn thì coi như đã mất và nếu thành công thì chúng tôi trả lại. Người bạn đồng ý.

Bây giờ tôi có thể đủ sức mua cả ngàn chiếc xe Dream nhưng vẫn không có chiếc xe nào quí giá bằng chiếc xe tình bạn của chúng tôi ngày đó. Có tình bạn vô giá đó tôi mới có được ngày hôm nay.

Từ một quán cà phê miễn phí

Tại thời điểm chúng tôi bắt đầu thăm dò thị trường Sài Gòn mỗi hãng cà phê đều tài trợ cho một quán kha khá khoảng 5 triệu đồng/tháng - quá hớp đối với tài sản chúng tôi đang có chỉ là chiếc xe máy. Chúng tôi đi tìm những điểm bán cà phê nổi tiếng để học hỏi tìm hiểu bí quyết chế biến rang xay cà phê ngon và được họ “trải lòng” rất đơn giản - bí quyết chỉ có mấy chữ: 10 triệu đồng.

Ngày 20/8/1998 đi vào lịch sử của cà phê Trung Nguyên khi chúng tôi khai trương quán cà phê đầu tiên tại 587 Nguyễn Kiệm (quận Phú Nhuận) với hình thức phục vụ uống cà phê miễn phí trong vòng 10 ngày. Và đó là cú đột phá lịch sử với dân khoái uống cà phê Sài Gòn khi lần đầu tiên có một quán cà phê miễn phí. Có một ông khách khoảng 60 tuổi đến uống và nói với tôi: “Tui uống cà phê ở Sài Gòn đến từng này tuổi nhưng đây là lần đầu tiên được uống cà phê không phải trả tiền”.

Quán đông nghịt suốt ngày đêm vì người ta truyền miệng nhau. Chúng tôi và mấy người bạn phục vụ suốt ngày đêm đến nỗi nói không ra tiếng mà trong lòng thì vui không thể tả. Chúng tôi đã định hình Trung Nguyên là quán cà phê mà khách hàng có thể mua hàng uống cà phê đối chứng bằng cách đưa ra rất nhiều loại cà phê để khách chọn lựa và hướng dẫn cách thưởng thức cà phê “theo kiểu Trung Nguyên”.

Điều khác biệt nhất của Trung Nguyên đối với tất cả các quán cà phê tại thời điểm đó là chúng tôi giúp cho khách hàng thấy được “chất” của cà phê thấy được sự khác biệt đặc trưng giữa cà phê Robusta và Arabica giữa Culi Robusta và cà phê Sẻ cà phê Chồn...

Quán cà phê này vẫn duy trì hoạt động ở địa điểm cũ nhưng chắc ít ai biết chính từ quán cà phê đầu tiên này chúng tôi đã phát triển lên đến con số 500 quán cà phê tại Việt Nam như hiện nay và tiếp tục mở những quán cà phê Trung Nguyên khác tại nước ngoài.

Tặng cà phê cho Thủ tướng!

Khi còn đi vay cà phê để rang chúng tôi đã dám bỏ tiền ra đăng ký tham gia một hội chợ ở Nha Trang. Bao nhiêu tiền lời chúng tôi làm ăn được đều dồn hết cho cú tiếp thị đầu đời này. Hễ có cơ hội là chúng tôi tìm cách giới thiệu cà phê của mình. Năm 1995 nghe tin Thủ tướng Võ Văn Kiệt về thăm và làm việc với tỉnh Đắc Lắc tôi nghĩ ngay: phải giới thiệu cho được cà phê Trung Nguyên của mình với Thủ tướng.

Nhưng tiếp cận thủ tướng để tặng một bịch cà phê là điều không tưởng. Lần nào mon men tiếp cận cũng bị bật ra. Không bỏ cuộc tôi chuyển sang… tặng những gói cà phê này cho các anh cảnh vệ với lời nhắn là “quà của nhóm sinh viên Đại học Tây Nguyên kính tặng Thủ tướng”. Sau này có dịp ngồi tiếp chuyện bác Sáu Dân (nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt) tôi nhắc lại kỷ niệm đó và hỏi là bác có nhận được quà không ông chỉ cười...

Trung Nguyên còn có thể mở rộng diện ra hơn nữa nhưng lúc này chúng tôi sẽ tập trung vào việc kiểm soát và nâng cao chất lượng sản phẩm. Mặc dù nhượng quyền nhưng mục tiêu của Trung Nguyên vẫn là khẳng định tính đồng nhất: mỗi ly cà phê Trung Nguyên dù bạn thưởng thức tại Thành phố Hồ Chí Minh hay ở thị trấn sông nước Năm Căn hoặc trên phố núi Sa Pa đều có chất lượng hương vị như nhau..."

Đặng Lê Nguyên Vũ: Mục tiêu chinh phục thế giới! ( Nguồn dantri.com.vn)

 

Từ hai bàn tay trắng sau 14 năm khởi nghiệp Đặng Lê Nguyên Vũ đã xây dựng nên cả một sản nghiệp đồ sộ đưa thương hiệu cà phê Trung Nguyên tới hơn 50 quốc gia trên thế giới.

alt

Chào anh Đặng Lê Nguyên Vũ. Niềm tin nào đã đưa anh vượt qua 14 năm gian khó để đạt được những thành công vượt bậc như bây giờ?

Ngay từ khi tập rang xay cà phê trong gian nhà gỗ chưa tới 3 mét vuông và phương tiện vận chuyển duy nhất là chiếc xe đạp cũ lấy chữ tín mua chịu từng ký cà phê tôi đã tin vấn đề không ở điểm xuất phát thấp mà xuất phát với tâm thế nào khát khao nào mới là yếu tố quyết định!

Năm 2004 sang Brunei nhận danh hiệu Doanh nghiệp trẻ xuất sắc nhất ASEAN sáu năm qua rồi không nhận mình trẻ nữa quan điểm của anh có gì đổi thay?

Tâm thế Đại Việt luôn là điều ám ảnh tôi trong từng bữa ăn giấc ngủ. Tôi tin đất nước này hoàn toàn có thể trở thành vĩ đại và có vị thế lớn trên chính trường thế giới. Vì sao nhiều đất nước non trẻ hơn thua kém Việt Nam về tài nguyên diện tích quy mô vị trí lịch sử văn hóa mà họ vẫn nhanh chóng phát triển hơn hẳn ta?

Nghịch lý đó không phải riêng tôi mà mọi người dân VN đều cần phải trăn trở. Trong nghịch lý lớn của dân tộc lại còn có nhiều nghịch lý nhỏ nhiều vấn đề cần giải quyết. Ví dụ ngay trong câu chuyện của cà phê: tại sao ta đứng đầu thế giới về sản lượng cà phê Robusta xuất khẩu mà kim ngạch thu về mỗi năm chưa tới 2 tỷ USD?

Bị chế nhạo hoang tưởng tự cao

Khi một doanh nghiệp tư nhân xác định hành trình đi tắt đón đầu cho riêng mình như Trung Nguyên khi khởi xướng ý tưởng “Thiên đường cà phê toàn cầu” ắt phải đối đầu với không ít trở ngại?

Quá nhiều! Khi Vũ đặt vấn đề với những người học vấn uyên thâm giới trí thức tinh hoa hiểu và ủng hộ rất nhanh. Còn số đông với thế giới quan khác hẳn thì không tin và chế nhạo Vũ hoang tưởng tự cao. Đành phải chờ thời gian và thực tế chứng minh thôi.

Mô hình thành công nào có những nét tương đồng khiến anh chú ý?

Hàn Quốc trước thập kỷ 80 chẳng hơn gì ta. Singapore dân ít đất hẹp vẫn khiến thế giới ngưỡng mộ; Israel mấy triệu dân trên mênh mông sa mạc mà thành tấm gương hiện đại hóa nông nghiệp. Mình hoàn toàn có thể học họ! Học mà không bắt chước rập khuôn.

Giáo sư Joseph Nye cha đẻ của học thuyết Quyền lực mềm đã tán thành với tôi rằng Việt Nam có thể tụ lực thế giới bằng ngọn cờ nhân văn nếu giải quyết được một phần đáng kể an ninh lương thực cho thế giới theo cách lập chiến lược phát triển toàn diện về nông nghiệp đồng thời tiên phong khắc phục biến đổi khí hậu qua mô hình phát triển bền vững.

Không chỉ lý thuyết anh biết cách hành động và thuyết phục nhiều người khác tin theo mình. Cái gì đã tạo nên sức hút đó?

Nỗi thôi thúc hành hạ nội tâm ngày đêm đối với tôi về sự hùng mạnh của dân tộc! Tôi tin rằng nếu được định hướng đầu tư đúng thì tầm vóc toàn cầu không chỉ dành cho Đắk Lắk với thế mạnh cà phê đâu nhiều vùng đất khác trên đất nước này như Hạ Long Nha Trang Phú Quốc Lâm Đồng Đà Lạt đều có thể thành điểm đến thu hút cả thế giới.

Bỏ qua định kiến để học

Gối đầu giường Vũ luôn có hàng chồng sách về những nhân vật kiệt xuất độc đáo trên thế giới. Anh đã học được nhiều điều từ họ?

Chính xác! Vũ không chỉ đọc học mà còn cho đúc tượng nhiều vị nhiều lắm. Từ các triết gia chính trị gia nhà tư tưởng đến nhà thơ văn nghệ sĩ Đông Tây kim cổ đủ cả…

Học thậm chí ở những người mà cả thế giới đã định kiến lên án quyết liệt?

Đúng! Phải có con mắt khách quan phải bỏ qua mọi ân oán yêu ghét riêng tư bỏ qua định kiến hẹp hòi mới có thể gạn đục khơi trong tìm ra sự thật khuất sau ngôn từ hoa mỹ để định hướng đi đúng cho mình. Đừng để những cái khác che đậy thì mới hiểu đâu là bản chất đâu là việc cụ thể cần làm.

Lao nhanh tới mục tiêu chinh phục thế giới

Những thương vụ đình đám gần đây của Trung Nguyên như nhận chuyển nhượng Nhà máy cà phê Sài Gòn từ Vinamilk trưng bày một phần của bảo tàng cà phê tư nhân tầm cỡ thế giới mang về từ nước Đức cho thấy…

Đó chỉ là khoảng “lộ thiên” nhỏ trên lộ trình triển khai hiện thực hóa dự án “Thủ phủ cà phê toàn cầu” mà Trung Nguyên đang cùng chính quyền sở tại nỗ lực triển khai tại Buôn Ma Thuột.

Anh thuyết phục cách nào để gia đình Jens Burg yêu đắm đuối bảo tàng tư nhân đó lại chịu để Trung Nguyên chuyển toàn bộ hơn 1 vạn hiện vật tái hiện cả lịch sử hình thành công nghệ chế biến cà phê của thế giới về Việt Nam vậy?

Nhờ cái duyên! Jens Burg thực sự là tín đồ cà phê cả đời đam mê cà phê. Đối với Jens Burg bảo tàng là tình yêu máu thịt ông chỉ muốn có người kế tục sự nghiệp chứ nếu chỉ là mua bán thì giá nào cũng khiến ổng đứt ruột vì đau.

Vũ không hứa gì chỉ nói về dự án thiên đường cà phê nói về ý tưởng xây dựng bảo tàng cà phê thế giới đầu tiên cần có sự góp sức của nhiều người trong đó bộ sưu tập của Jens Burg sẽ được trân trọng đặt ở vị trí xứng đáng để toàn nhân loại được chiêm ngưỡng.

Jens Burg kinh ngạc vì người dám đặt vấn đề to lớn này với ông đến từ Việt Nam đất nước còn nghèo sau chiến tranh. Hội đồng thành phố nơi đó cũng kinh ngạc. Ban đầu họ bán tín bán nghi sau đó nghe mình khẳng định lại lộ trình thực hiện họ tin mình làm được.

Tới nay sau hơn 2 năm khởi xướng ý tưởng xây dựng Buôn Ma Thuột thành một “Thủ phủ cà phê toàn cầu” Vũ thấy tiến trình của nó đã đi tới đâu ?

Nó tiến được một bước khá dài về thay đổi nhận thức của giới tinh hoa. Nếu biến Buôn Ma Thuột thành Thủ phủ cà phê toàn cầu doanh thu xuất khẩu cà phê của Việt Nam chắc chắn không dừng ở mức 2 tỷ USD một khi thị trường cà phê thế giới mỗi năm tiêu thụ 100 tỷ USD loại hàng hóa này. Với Trung Nguyên sang năm khởi công Trung tâm Cà phê Toàn cầu ở khu vực Suối Xanh.

Ngoài những điều không thuộc tầm với của một doanh nhân anh tin mình sẽ làm được gì với khát vọng Đại Việt?

Về tinh thần tôi tin mình hình thành được học thuyết cà phê trên phạm vi toàn cầu sẽ truyền bá được khát vọng Việt Nam chinh phục thế giới. Về vật chất đến năm 2012 sẽ là cuộc lột xác mới với Trung Nguyên.

Hiện tại cà phê rang xay cà phê hòa tan của Trung Nguyên đã xuất cảng đến 50 quốc gia. Khi toàn bộ hệ thống nhà máy chế biến cà phê của Trung Nguyên đang xây dựng nâng cấp hoàn tất tổng công suất chế biến sẽ lên tới hàng trăm nghìn tấn một năm.

1.      Bài Thuyết Trình Của "đặng Lê Nguyên Vũ" Tổng Giám đốc Cafe Trung Nguyên tại ĐH Quốc Gia Hà Nội 19/11/2005 (VnEcon.vn)

Các bạn trẻ thân mến !
Cho tôi gửi đến các bạn lời chúc sức khoẻ dồi dào và một niềm tin mãnh liệt vào các bạn những người có đầy đủ tài năng tri thức và khát vọng để xây dựng một đất nước Việt Nam trỗi dậy hùng cường.

Hôm nay tôi xin gửi đến các bạn những trăn trở suy nghĩ với mong muốn xây dựng một nước Việt cường phát một khát vọng Đại Việt khám phá và chinh phục.

alt

Soi rọi lại lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc mình trong hàng ngàn năm nay các bạn và tôi đều có thể thấy hiển hiện những mâu thuẫn những nghịch lý lớn mà những người Việt cần phải nhận ra và có lời giải pháp cho nó. Tôi xin được nêu hai nghịch lý chính như sau:

Nghịch lý thứ nhất: Yêu hoà bình nhưng luôn bị chiến tranh:
Đây là một nghịch lý cơ bản nhất lớn nhất của dân tộc Việt. Lịch sử cho thấy chúngd ta luôn luôn phải vừa dựng nước vừa giữ nước luôn luôn ở trong thế của kẻ bị chinh phục. Sau khi thoát khỏi sự nô lệ nghìn năm Bắc thuộc dân tộc Việt chưa bao giờ được hưởng một thời kỳ thái bình hơn ba trăm năm. Hết Nam Hán đến Nam Tống đến Nguyên Mông đến Minh đến Thanh rồi đến hai cuộc kháng chiến trường kỳ gần đây. Trong lịch sử phát triển của loài người từ trước đến nay ít có một dân tộc ít một quốc gia nào lại phải chịu nhiều cảnh “nối da xáo thịt” nhiều như vậy.

Chúng ta có những chiến công hiển hách của dân tộc nhưng đó chỉ là những chiến công trong việc giữ nước trong những tình thế chúng ta bị dồn vào đường cùng bị bức trách lựa chọn nô lệ hay tự do. Vậy tại sao chúng ta luôn luôn bị rơi vào các cuộc chiến tranh về quân sự trong khi chúng ta là một dân tộc vô cùng yêu chuộc hòa bình?

Nghịch lý thứ hai: Các điều kiện để phát triển kinh tế đầy đủ nhưng luôn sống trong cảnh khó nghèo và chưa bao giờ thực sự giàu mạnh.
Việt Nam có đầy đủ những điều kiện trở thành một nước giàu mạnh nhưng trên thực tế chúng ta lại mà một nước có truyền thống nghèo khó. Với vị trí địa lý thuận lợi thiên nhiên tương đối ưu đãi tài nguyên khoáng sản phong phú con người cần cù thông minh sáng tạo – xét về những lợi thế riêng đó chúng ta hơn hẳn Nhật Bản Hàn Quốc rất nhiều. Vậy tại sao chúng ta luon thua kém họ?
Ngay cả trong thời điểm hiện tại người Việt đã cư ngụ khắp năm châu và vẫn luôn được các dân tộc khác tôn trọng vì sự thông minh cần cù hiếm có nhưng không có một tỷ phú người Việt tâm cỡ thế giới ? Thống kê mới nhất vào tháng 11 của tạp chí Fobers thì Trung Quốc có 10 tỷ phú và những dân tộc có nhiều nét tương đồng với chúng ta đã có và ngày càng có nhiều như người Thái có người Mã Lai có người Nhật Bản người Hàn Quốc lại càng nhiều....

Lý giải cho những nghịch lý đó Tôi cho rằng có hai nguyên nhân chính:

Thứ nhất Việt Nam có vị trí địa lý chính trị có ý nghĩa chiến lược trong khu vực cũng như trên bình diện thế giới.
Với vị trí địa lý chính trị của mình từ thủa đầu dựng nước đến nay Việt Nam luôn là đối tượng thôn tín của các thế lực bành trướng. Việt Nam là cửa ngõ để Trung Quốc bành trứng sang Đông Nam Á; là cửa biển để Nhật Bản hay Hoa Kỳ ảnh hưởng đến các nước Đông Dương; là vùng đệm của văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng đến phần còn lại của Châu Á.

Việc Trung Quốc đang trên đà trở thành siêu cường của thế giới đã tạo nên trục: kinh tế chính trị - Hoa Kỳ - Nhật Bản - Ấn Độ và Trung Quốc đang có những hành vi tranh giành ảnh hưởng len Việt nam càng làm cho vị trí địa chính trị của chúng ta càng quan trọng. Do đó người Việt chúng ta luôn luôn bị các thế lực bành trướng nhìn ngó luôn luôn phải sống trong tình trạng của cuộc chiến ở dạng thức này hay dạng thức khác. Nếu là thời “chiến” thì là cuộc chiến đổ xương máu bằng gươm – dao – súng - đạn bằng sinh mạng của hàng chục thế hệ. Nếu là thời “bình” thì đó là cuộc chiến xây dựng kinh tế sao cho giàu mạnh để không bị rơi vào thế bị xâm lược là cuộc chiến về văn hóa để hấp thu tinh hoa thế giới mà vẫn giữ được bản sắc của mình. Chính do chúng ta không ý thức được hoặc ý thức chưa đầy đủ sự cam go và khốc liệt ở những cuộc chiến thời “bình” để rồi cũng chưa có được một tinh thần một quyết sách giữ nước đúng đắn và lâu bền nên chúng ta luôn luôn phải đổ máu trong những cuộc chiến tranh giữ nước.
Thứ hai Tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên con người giàu có đa dạng và phong phú.

Điều này dẫn tới hai việc:
Một là với tài nguyên sản vật phong phú chính là miếng mồi béo bở cho những thế lực bành trắng hăm he chiếm đoạt.

Hai là với điều kiện sống tương đối sung túc và dễ dàng như vậy người Việt không cần phải cố gắng nhiều cũng có thể tự nuôi bản thân mình nền kinh tế tự cung tự cấp ít ham muốn khám phá chinh phục phát sinh từ chính đặc trưng này.
Yếu tố thứ ba là những rào cản về văn hóa. Những rào cản về văn hóa ở đây được xác định là những tính chất của nền văn hóa gây nên những nghịch lý Việt Nam đã được nêu ở trên. Đầu tiên là những đặc tính cố hữu của nền văn hóa dựa trên nền tảng kinh tế nông nghiệp lúa nước. Nó bao gồm các tính cách: tính manh mún tính ưa ổn định và thiên về bảo tồn không muốn khám phá và phát triển. Tóm lại là các đặc tính rất thiên về Âm tính có thể gọi là Thái Âm.
Thực chất đó là những tính chất văn hóa mang nặng âm tính để cân bằng với môi trường sống gần với thiên nhiên các đặc tính đó chủ yếu có tác dụng làm cho người Việt sống cân bằng với thiên nhiên môi trường. Thêm vào đó những đặc tính văn hóa ngoại lai đã biến nhiều đặc trưng của nền văn hóa lúa nước truyền thống thành những nguyên nhân chủ yếu tạo nên nghịch lý Việt Nam. Đó là những mặt trái khi chúng ta phải tiếp thu văn hóa một cách cưỡng ép từ bên ngoài.
Người Trung Hoa mang theo Nho Lão và Phật giáo đại thừa dạy cho dân tộc Việt sự “dĩ hoà vi quý” hài lòng với hiện tại ít khát vọng khám phá và chinh phục cộng với người Pháp người Mỹ mang lại sự chia rẽ sâu sắc trong lòng dân tộc Việt với sự phân chia Bắc Trung Nam và chia rẽ làng xã họ tộc. Đó chính là những nguyên nhân chính làm cho người Việt mất đoàn kết mà đã đẩy tính Âm của nền văn hóa Việt thành Thái Âm tức là gần như mất đi khát vọng lớn mạnh chỉ muốn sự ổn định và kìm hãm trong cái ao làng của mỗi người.

alt

Mặt khác các thế lực bên ngoài không khi nào thôi không có mong muốn thôn tính một đất nước tươi đẹp như vậy biến những con người giỏi dang như vậy lệ thuộc vào họ. Thuộc tính Thái Âm chỉ thể hiện sức mạnh khi người Việt bị dồn vào đường cùng vào thế không còn sự lựa chọn mà bắt buộc phải chiến đấu. Nhưng sau khi được coi là “chiến thắng” sự âm tính thái quá đó lại phát huy tác dụng như ru ngủ cả một dân tộc để dân tộc đó lại trở nên yếu ớt và lại bị dồn vào bước đường cùng. Vậy đã đến lúc chúng ta nên nhận ra cái vòng tròn luẩn quẩn đó và thoát ra khỏi nó cho bằng được thoát khỏi cái hậu quả của “một ngàn năm đô hộ giặc Tàu” một trăm năm đô hộ giặc Tây” hay không ? và hóa giải thuốc tê văn hóa thì không còn cách nào khác làp hải đánh thức bằng chính văn hóa.

Tóm lại trong ba nguyên nhân kể trên thì chính nguyên nhân về văn hóa tạo nên cái nghịch lý Việt Nam tạo nên cái vòng luẩn quẩn của việc yếu kém về kinh tế bị xâm lược phải đứng lên đấu tranh trong thế không còn sự lựa chọn nào khác giành “thắng lợi” sau đó lại suy yếu và lại phải chiến đấu. Hai nguyên nhân đầu có thể coi là các nguyên nhân nặng tính khách quan và có tính hai mặt nó vừa là thách thức nhưng thực ra đó là cơ hội cho dân tộc Việt trở nên giàu mạnh và vĩnh viễn thoát khỏi chiến tranh thoát khỏi nghèo đói. Chính đặc tính thái Âm của nền văn hóa tạo nên một dân tộc gần như không có khát vọng để rồi từ đó luôn là đối tượng bị chinh phục của các dân tộc có tham vọng bành trướng.

Thưa các bạn !

Tôi luôn trăn trở với một suy nghĩ rằng: dân tộc Việt ngàn đời nay thiếu một khát vọng Đại Việt mạnh mẽ thiếu một cái gì đó tương tự như “giấc mơ Mỹ” tạo nên nước Mỹ đang là bá chủ toàn cầu nhưng “tinh thần Nhật” như “khát vọng Đại Hàn” như “tầm nhìn Singapore” như định vị “Ấn Độ là bộ não của thế giới” như tư tưởng Trung Hoa là “trung tâm” của trời đất. Đó chính là nền tảng vững chắc nhất để tạo nên những quóc gia phát triển hùng mạnh.

Đất nước nào có và luôn nuôi dưỡng được những tinh thần quốc gia dạng như vậy mới có thể trở nên hùng cường mới có thể biến những đất nước nhỏ trở thành lớn mạnh và khiến cho những đất nước mạnh trở nên trường tồn dù có trải qua nhiều giai đoạn suy yếu nhất thời.

Đó chính là sức mạnh giúp Nhật Bản trở thành quốc gia giàu thứ hai trên thế giới sau khi bị chiến tranh thế giới thứ hai tàn phá;
Là sức mạnh cột lõi tạo nên một làn sóng Hàn đang lan tỏa khắp thế giới;
Là sức mạnh tạo nên một sự chuyển mình mạnh mẽ của Trung Quốc đang trên đà là đối trọng và có thể vượt hơn cả Hoa Kỳ.
Là sức mạnh để Hoa Kỳ vươn tới và có thể duy trì vị thế cường quốc số một của mình.

Lịch sử phát triển của các dân tộc trên thế giới cho chúng ta một bài học rằng: sức mạnh của một dân tộc không thật sự nằm ở truyền thống lịch sử và tuổi đời của nó – (chúng ta sẽ lý giải ra sao về sức mạnh của Mỹ về vị thế của một đất nước nhỏ bé của một dân tộc hàng ngàn năm không có tổ quốc như Ixaren?) không nằm ở tài nguyên thiên nhiên – (lý giải sao về sức mạnh của Nhật Bản Hàn Quốc?) không nằm ở diện tích và dân số - (lý giải sao về sự phát triển của Singapore?). Sức mạnh dân tộc chính ở khát vọng của dân tộc đó được thể hiện qua sức mạnh của văn hóa rồi từ văn hóa sẽ đưa đến sức mạnh về kinh tế chính trị quân sự và rồi các sức mạnh đó lại làm giàu cho văn hóa lại chứng thực nuôi dưỡng cho khát vọng đó ngày một to lớn và vững bền. Dân tộc Việt chúng ta hoàn toàn có đủ khả năng có thừa điều kiện để có được một điều như thế. Bởi chúng ta có những sức mạnh của dân tộc - kết hợp với những sức mạnh của thời đại.
Sức mạnh của dân tộc là lợi thế về địa lý – chính trị - tài nguyên thiên nhiên và con người Việt Nam như Tôi đã nêu ở trên.
Những bài học lịch sử truyền thống lịch sử ngàn đời nay của dân tộc Việt. Việc chứng thực một bản lĩnh Việt Nam dựa trên nền tảng sức mạnh của một nền văn hóa Việt một lối sống mới dựa trên nền tảng chắt lọc những tinh hoa văn hóa của dân tộc kết hợp với học hỏi có chọn lọc các tinh hoa thế giới phù hợp với Việt nam không phải bây giờ chúng ta mới đề cập đến và không phải bây giờ chúng ta mới bắt đầu thực hiện. Trong lịch sử đã có nhiều thời điểm chúng ta đã sở hữu một tinh thần như thế mà ngay trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc: tinh thần đó khát vọng đó văn hóa đã được thể hiện vô cùng rõ ràng và mạnh mẽ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn muốn xây dựng một nền văn hóa như vậy mà một ví dụ rõ rệt là cuốn sách nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn “Đời Sống Mới” của Người. Sở dĩ chúng ta có thể chiến thắng trong một cuộc chiến trường kỳ gian khổ kéo dài hơn 30 năm trước những lực lượng lớn mạnh nhất thế giới chính do chúng ta đã chiến đấu trên nền tảng văn hóa đó. Chúng ta đã đoàn kết toàn bộ dân tộc vì một mục tiêu lớn độc lập và thống nhất đất nước. Chúng ta đã huy động được toàn bộ các nguồn lực của đất nước tranh thủ tối đa sự giúp đỡ từ bên ngoài khai thác khôn khéo mâu thuẫn quyền lợi của các nước lớn; chúngd ta đã chiến đấu và chiến thắng trên tất cả các mặt trận từ chính trị quân sự ngoại giao đến văn hóa văn nghệ. Không ai khác chính cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ McNamara đã phải công nhận rằng sở dĩ Hoa Kỳ thua Viêt Nam là vì thua nền văn hóa của dân
tộc Việt.

Như vậy đây hoàn toàn không phải là việc quá mới mẻ chúng ta đã từng làm và đã từng thành công. Thực tiễn lịch sử hàng ngàn năm nay đã chứng minh dân tộc Việt sẽ trở nên cứng như sắt vững như đồng khi bị đặt vào tìnht rạng của một cuộc chiến. Dân tộc Việt đã làm nên những chiến công hiển hách mà không một dân tộc nào có thể sánh bằng: không bị đồng hóa dù trải qua ngàn năm Bắc thuộc ba lần đại phá quân Nguyên Môn đánh thắng Mỹ là siêu cường số một thế giới. Một dân tộc vô cùng thông minh vô cùng sáng tạo rất cần cù rất hiền hậu nhưng cũng rất kiên cường - một dân tộc có đủ hầu hết mọi phẩm chất của một dân tộc vĩ đại trên thế giới. Vậy nên vấn đề chỉ nằm ở chỗ cho mọi người ý thức được rằng mặc dù đang ở thời “bình” nhưng thực chất chúng ta vẫn đang phải chiến đấu dưới một dạng thức khác mà thôi. Nếu chúng ta không chiến thắng trong cuộc chiến này thì bắt buộc chúng ta và con cháu chúng ta sẽ lại phải đổ máu để chiến đấu trong cuộc chiến này thì bắt buộc chúng ta và con cháu chúng ta sẽ lại phải đổ máu để chiến đấu trong cuộc chiến quân sự...

Trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập vào các nền kinh tế khu vực và toàn cầu thì những sức ép từ bên ngoài đối với dân tộc Việt. Đód là những áp lực trong quá trình toàn cầu hóa kinh tế thế giới. Áp lực này sẽ ngày một lớn hơn nhiều một khi Việt Nam gia nhập WTO. Một viễn cảnh không xa sẽ có sự sụp đổ nhanh chóng và có dây chuyền của các doanh nghiệp đang hoạt động rất yếu ớt. Toàn thể người tiêu dùng cũng chính là toàn thể người Việt sẽ bị chi phối bởi hàng hóa nước ngoài một vài hàng hóa Việt còn trụ lại được thì sẽ lại bị lệ thuộc vào kênh phân phối thuộc về sự kiểm soát của các tập đoàn đa quốc gia. Từ lệ thuộc về kinh tế mà tất cả các yếu tố còn lại cũng bị lệ thuộc về mọi mặt khác (nếu chúng ta không ý thức để đề kháng và khai thác khôn khôn khéo hợp lý).
Sức mạnh của thời đại:
Sức mạnh của thời đại chính là những cơ hội có được trong xu thế tất yếu toàn cầu hóa. Đó là những công nghệ mới đặc biệt là công nghệ thông tin cho phép chúng ta cóthể đi tắt đón đầu một cách hiệu quả mà vẫn giữ được tính ổn định và bền vững. Chưa bao giờ các cá nhân lại có được quyền tự do để phát triển như bây giờ. Các vấn đề về thông tin vốn công nghệ có thể giải quyết được rất dễ dàng trong thời đại ngày nay. Chúng ta cũng có được rất nhiều bài học từ sự thành công thần kỳ của những quốc gia như Nhật Bản Hàn Quốc Trung Quốc cũng như nhiều dân tộc nhiều đất nước khác để phục vụ cho con đường riêng và thích hợp cho dân tộc mình.

Chúng ta nhìn tất cả các vấn đề trên ở mặt tích cực để có thể tận dụng mâu thuẫn giữa các cường quốc mà tạo ra một chỗ đứng một con đường thích hợp cho chúng ta; chúng ta có thể đứng trên vai những người khổng lồ và từ đó cũng có thể trở thành một người không lồ. Cùng với việc liên kết các nước trong khu vực các nước đang phát triển cũng là một xu thế tất yếu của thời đại mà chúng ta có thể tham gia và hưởng lợi rất nhiều.